مكران در زير حكم حكمران كرمان بود تا آنكه در ممالك ايران فتنه محمود قلزايى افغان پديد آمد و اوضاع ايران را اختلالى كلّى به هم رسيد . مكران متابعت از كرمان ننمود و در پادشاهى نادر شاه افشار نيز همان نحو بود و در سلطنت كريم خان وكيل در اغلب ممالك ايران حكام [ 189 ] كرمان به تسخير مكران نپرداختند ، زيرا كه در اوايل آن دولت تقى نامى از مردم قهپايهء كرمان طغيان كرده با گروهى از اجامره و اشرار شهر را متصرّف گرديد و به تدريج قوّتى پيدا كرده بيشتر بلوكات را در زير حكم درآورد . تا هفت سال هم به تغلّب و تقلّب صاحب اختيار كرمان بود و چند نوبت با سپاه زند مبارزت كرده [ 190 ] كرمان را از دست نداد . در سال هشتم نظر على خان زند از شيراز كه در آن وقت دارالسلطنه بود ، مأمور گرديد . پس از قتال و جدال و محاصره تقى را گرفتند و به شيرازش فرستادند . اصل اين تقى از مردم درّان كه قريّه‌اى از قراى كوهپايهء كرمان است ، بود . جناب لسان الملك ميرزا تقى المتخلص به سپهر اورا درّانى به ضمّ دال دانسته كه از قبيله‌اى از قبايل افاغنه [ 191 ] كه موسوم به درّان است ، پنداشته و درّان قهپايه كرمان به كسر دال است . جناب سپهر تصحيف‌خوانى كردند « 1 » ، سهل است مثل مرحوم رضا قلى خان لله‌باشى « 2 » از خود مطلب جعل نكردند و ننوشتند . القصّه بعد از قلع و قمع تقى ، نظر على خان زند حكمران كرمان گرديد . اين باغ نظر كه اكنون ارك و دار الحكومهء كرمان است ، از بناهاى اوست و موسوم به اسم آن مرحوم . بعد از عزل [ 192 ] نظر على خان بسطام خان مأمور به حكومت كرمان گرديد . بعد از آن ميرزا حسين خان راينى و على خان سيرجانى به شراكت مباشر شدند . نصف بلوكات شرقى كرمان را ميرزا حسين خان و نصف غربى را على خان متصرّف شدند . خلاصه در زمان وكيل حكّام كرمان به تسخير مكران نپرداختند ، كماكان مطلق العنان بود . بعد از غروب دولت زنديّه و طلوع سلطنت [ 193 ] قاجاريّه در زمان سلطنت خاقان شهيد « 3 » - عليه رحمة اللّه الملك المجيد - به طريق سابق مكران

--> ( 1 ) . ناسخ التّواريخ ، ج 1 ، ص 407 . ( 2 ) . روضة الصفا ، ج 13 ، ص 7163 . ( 3 ) . يعنى آقا محمّد خان قاجار .